>
  • Το #1 Online Shop για τον κήπο!
  • ΤΗΛ. ΠΑΡΑΓΓΕΛΙΕΣ Δε - Σα 09:00 - 16:00 | 2107101520
  • ΔΩΡΕΑΝ ΑΝΤΙΚΑΤΑΒΟΛΗ Courier 2,5€ - Μεταφορική από 4,9€

Αποκατάσταση Ελαιώνα μετά την Πυρκαγιά

Αποκατάσταση Ελαιώνα μετά την Πυρκαγιά

Αποκατάσταση Ελαιώνα μετά την Πυρκαγιά

Η αντίσταση της ελιάς

Παρά το γεγονός ότι ένας ελαιώνας ο οποίος έχει πληγεί από τη φωτιά μπορεί να φαίνεται κατεστραμμένος, τα δέντρα θα μπορούσαν να έχουν τη δυνατότητα να ανακάμψουν και να είναι και πάλι παραγωγικά εάν υπάρξει σωστή διαχείριση και αφού προηγηθεί σωστή διάγνωση των νεκρώσεων (μερικών ή ολικής).... Γενικώς η ελιά θεωρείται από τα πιο ανθεκτικά και όχι πολύ απαιτητικά δένδρα και λόγω του ισχυρού ριζικού τους συστήματος αντέχουν σε όλες τις ακρότητες φυσικές και ανθρωπογενείς (παγετοί, φωτιές, ξηρασίες, αυστηρά κλαδέματα, καρατομήσεις, κλπ).

Η αντίσταση του δέντρου στις κλιματικές ακρότητες εξαρτάται επίσης από άλλους παράγοντες, όπως το πόσο γρήγορα πέφτει ή ανεβαίνει η θερμοκρασία, η διάρκεια του παγετού ή του καύσωνα, η παρουσία ισχυρών ψυχρών ανέμων, η υγρασία, η βλαστικότητα και η υγεία της ποικιλίας του ελαιώνα, οι καιρικές συνθήκες πριν την εμφάνιση των κλιματικών ακροτήτων, κλπ.

Ανάκτηση των δένδρων Ελιάς

Η ανάκτηση των δέντρων μετά από πυρκαγιά εξαρτάται από:

  • τον βαθμό της ζημιάς από την θερμότητα
  • τον βαθμό όχλησης του οπωρώνα αμέσως μετά την φωτιά (δεν πρέπει να υπάρχει κινητικότητα και όχληση του εδάφους και των δένδρων)
  • το πότισμα ή όχι, γύρω από την βάση των δένδρων αμέσως μετά την φωτιά για μείωση των θερμοκρασιών
  • από το μέγεθος και την ηλικία του δέντρου
  • από στρες έλλειψης υγρασίας πριν και μετά το συμβάν (πυρκαγιά μετά από καύσωνα και ξηρασία)
  • από την παρουσία άθικτων κορμών και δευτερευόντων κλάδων πάνω από οποιεσδήποτε ενώσεις μοσχευμάτων

Η ανάκτηση δένδρων ελιάς μετά από πυρκαγιά περιλαμβάνει τα εξής βασικά:

  • κλαδέματα
  • αντικατάσταση ή επισκευή του συστήματος άρδευσης (συνιστάται πλήρης αντικατάσταση λόγω δυσκολίας εντοπισμού κρυφών ζημιών του δικτύου σε όλο το μήκος)
  • ειδικά σχεδιασμένη φυτοδιατροφική διαχείριση
  • υπομονή ενώ τα δέντρα θα αναβλαστάνουν και θα εκδηλώνουν ορατά ποσοστά ανάρρωσης

Στη συνέχεια απαιτείται αξιολόγηση της βιωσιμότητας του οπωρώνα, ανάλογα με το πόσα δέντρα έχουν επιβιώσει.

Οι ζημιές ελαιοδέντρων από την φωτιά

 Ο θάνατος των ελαιόδεντρων από πυρκαγιά είναι πιο πιθανό να επέλθει σε νεότερες φυτείες που έχουν στην πλειοψηφία των δέντρων τους μικρή διάμετρο κεντρικού κορμού (όταν ο κορμός είναι ακόμα λεπτός και λείος, πριν παχύνει και ρυτιδιάσει..).

Το ποσοστό επιβίωσης εξαρτάται και από την ένταση της φωτιάς, την διάρκειά της και από άλλους παράγοντες όπως το στρες λόγω έλλειψης νερού στην χρονική περίοδο της πυρκαγιάς, αλλά και του βαθμού αφυδάτωσης που προκλήθηκε στο φυτό (π.χ. συνθήκες μεγάλου καύσωνα και ξηρασίας). Η αναγέννηση πάντως των δένδρων θα ξεκινήσει από την πιο δροσερή πλευρά του δέντρου κατά τη διάρκεια της πυρκαγιάς που επικράτησε.

Έχει παρατηρηθεί ότι μια πυρκαγιά χαμηλής έντασης δεν τραυματίζει βαριά ή εύκολα σκοτώνει μεγαλύτερα ελαιόδεντρα με κορμούς και κλαδιά μεγάλης διατομής, ήτοι πιο μεγάλα στην ηλικία. Αξίζει να σημειωθεί ότι ελαιώνες που εφάπτονται ή είναι εγκλωβισμένοι από πυκνά πευκοδάση που καίγονται, λόγω του πολύ υψηλού θερμικού φορτίου καίγονται ανεξαρτήτως μεγέθους ή ηλικίας με ελάχιστα δένδρα να αναβλαστάνουν... Πυρκαγιές επομένως μεγαλύτερης έντασης και διάρκειας μπορούν να σκοτώσουν μεγάλο ποσοστό δένδρων ανεξάρτητα ηλικίας με μικρά ποσοστά επιβίωσης και ελάχιστες πιθανότητες αναβλάστησης. Σε πολλούς ελαιώνες παρατηρείται νέκρωση μέρους του δένδρου το οποίο αφαιρείται και διατηρείται το τμήμα που επιβιώνει.

Έχει επίσης διαπιστωθεί, ότι η απουσία βροχοπτώσεων (ξηρασία) που προηγήθηκε της πυρκαγιάς μπορεί να έχει συμβάλει αποφασιστικά ώστε να αυξηθεί ο αριθμός των νεκρών δένδρων μειώνοντας την ικανότητα των φυτών να αναβλαστήσουν λόγω έλλειψης υγρασίας.

Υπό αυτές τις συνθήκες, νεαροί οπωρώνες ελιάς με μικρά δένδρα νεοφυτεμένα και λίγο μεγαλύτερα, καταγράφουν απώλειες της τάξεως του 80-90% (πλήρης νέκρωση). Τα νεότερα δέντρα, αν δεν θανατωθούν εντελώς από την φωτιά, μπορεί να είναι ευκολότερο να αναδιαμορφωθούν σε παραγωγικά δέντρα από ότι τα μεγαλύτερα.

Ενέργειες υποβοήθησης των δένδρων να ανακάμψουν

Καθώς τα δένδρα ενηλικιώνονται εμφανίζονται στον κορμό οι γνωστοί γόγγροι ή αλλιώς σφαιροβλάστες (εξογκώματα) σε διάφορα μεγέθη. Εάν δεν πειράχτηκε ο κεντρικός κορμός από την φωτιά, γίνεται κόψιμο στο ύψος πάνω από το εξόγκωμα που εμφανίζεται πριν την πρώτη διακλάδωση. Εάν το υπόλοιπο τμήμα της ελιάς είναι εντάξει (και δεν έχει καεί) σε 2-3 χρόνια και υπό φυσιολογικές συνθήκες, θα βγάλει πολλά βλαστάρια αρσενικά και θηλυκά. Από τον δεύτερο χρόνο κόβουμε τα αρσενικά και αφήνουμε τα θηλυκά φροντίζοντας για μια μελλοντικά συμμετρική κόμη. Τα αρσενικά είναι "λαίμαργες" βέργες που αφαιρούνται, ενώ διατηρούνται περί τα 4-5 θηλυκά όχι πολύ κοντά μεταξύ τους και τα οποία διακλαδίζονται.. Τα 4-5 θηλυκά που αφήνουμε, μεγαλώνουν και άλλο σε μήκος 1,5 έως και 2,0 μέτρα. Από την δεύτερη χρονιά κρατάμε τους 1-2 καλύτερους κλώνους για το κάθε θηλυκό και στον τρίτο χρόνο θα έχουμε 4-5 μεγάλα κλαδιά, πρόδρομοι μιας συμμετρικής κόμης στη συνέχεια...

Η καρποφορία θ' αρχίσει σε 3-5 χρόνια και εφόσον υπάρξει η κατάλληλη διαχείριση του οπωρώνα (άρδευση, συντηρητική λίπανση, φυτοπροστασία, περιποίηση εδάφους, κλπ). Έχει παρατηρηθεί ότι η ανάκαμψη ελαιοδέντρων ήταν ταχύτερη σε εδάφη πλούσια σε οργανική ουσία. Σύμφωνα με το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Davis της California, το λίπασμα είναι λιγότερο σημαντικό από ότι το πότισμα όταν διαχειριζόμαστε ελιές ώστε να τις βοηθήσουμε να ανακάμψουν. Οι ελιές δεν απαιτούν μεγάλες ποσότητες λιπάσματος, αλλά λόγω της μικρής έκτασης της επιφάνειας των φύλλων των δέντρων που αναρρώνουν μετά την φωτιά σε σχέση με τη μεγάλη μάζα των ριζών, η αναγέννηση θα πρέπει να συμβεί γρήγορα και να είναι ζωηρή, ενώ υπερβολικές εφαρμογές θρεπτικών συστατικών μπορεί να κάνουν το έργο της αναδιαμόρφωσης των δέντρων δαπανηρότερο και πιο επίπονο.

Η υπερβολική λίπανση, θα μπορούσε επίσης να καθυστερήσει την επιστροφή στην καρποφορία λόγω υπερβολικής σφριγηλότητας που αποκτά το δένδρο.

Εάν διαπέρασε ή όχι η φωτιά στον κορμό βλάπτοντας φλοιό, κάμβιο και εσωτερικό του κορμού, θέλει ψάξιμο για να διαπιστωθεί μέχρι πιο σημείο έχει προκληθεί ζημιά στον κορμό σε ύψος και σε βάθος, και μετά κόβουμε πάνω από το εξόγκωμα και πριν την ζημιά. Ζημιωμένοι κορμοί εμφανίζουν σχισίματα και αποκολλήσεις του φλοιού Εάν την επόμενη άνοιξη εμφανιστούν μικρά φιλαράκια στον κορμό και στις διακλαδώσεις, αυτό αποτελεί σαφή ένδειξη ότι το δένδρο είναι ζωντανό μέχρι το ύψος εμφάνισης των φύλλων. Όλα τα κατεστραμμένα από την φωτιά αφαιρούνται.

Όταν η ρίζα είναι ζωντανή, σε περίπτωση που πετάξουν τα υποκείμενα (κατά κανόνα αγριελιάς) τότε μπολιάζουμε τα υποκείμενα. Προσέχουμε ώστε όλες οι τομές στα δένδρα στην περίοδο ανάκαμψης των τριών ετών, να γίνονται με διατομή πλάγια (με κλίση προς τα έξω) ώστε η τομή να μην κρατάει νερό ή να γίνεται χρήση πάστας στις τομές (η πάστα εμβολιασμού θεωρείται πολύ προστατευτική)

Σε περιοχές της χώρας, έχει παρατηρηθεί στο ίδιο δένδρο συνύπαρξη αγριελιάς και της ποικιλίας και μάλιστα να καρποφορούν μαζί και οι αγριελιές.

Μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα οπωρώνα

Οι αποφάσεις σχετικά με την μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του οπωρώνα ελιάς, οι πιθανές στρατηγικές αντικατάστασης δέντρων με την ίδια ή άλλη ποικιλία και για τις απαραίτητες διαχειριστικές πράξεις ανάκαμψης της φυτείας, θα πρέπει να λαμβάνονται σε συνεννόηση με ειδικούς τεχνικούς (εμβολιαστές, κλαδευτές, εδαφολόγους, δενδροκόμους γεωπόνους, κλπ), αλλά και με πιστοποιημένους φυτωριούχους ελιάς που διαθέτουν εμπειρία στην διαχείριση και την χρήση ποικιλιών και του αντίστοιχου πολλαπλασιαστικού υλικού, καθώς και τους εμπλεκόμενους ασφαλιστικούς φορείς (δημόσιους ή ιδιωτικούς).

Οι αποφάσεις πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τα εξής σημεία:

  • σοβαρότητα της ζημιάς και των απωλειών (καταγραφή)
  • ηλικία δέντρων
  • ποικιλία ελιάς (συμπεριφορά κατά ποικιλία μετά την φωτιά)
  • rootstock (υποκείμενα αγριελιάς ή άλλα ανθεκτικά, εισαγόμενα, κλπ)
  • πυκνότητες φύτευσης παλαιά και νέα (μήπως θα πρέπει να εξεταστεί η δυνατότητα αλλαγής της πυκνότητας των δένδρων π.χ. με θαμνώδεις ποικιλίες ελιές αναλόγως την τοποθεσία, κλπ)
  • γραμμές φύτευσης στις υψομετρικές και εδαφοπροστασία
  • άρδευση (πλήρες αυτοματοποιημένο δίκτυο στάγδην με υπόγειες διαδρομές όπου είναι τεχνικά δυνατόν) και παροχή νερού για αρδευτικούς και πυροσβεστικούς σκοπούς
  • φυτοπροστασία (σχέδιο IPM για την περίοδο ανάκαμψης των δένδρων τα οποία διάγουν περίοδο αδυναμίας)
  • ανασχεδιασμός του οπωρώνα με αντιπυρικό σκεπτικό για το μέλλον (περιμετρική προστασία και αποψιλώσεις).

Ανασχεδιασμός Οπωρώνα Ελιάς

Μία σημαντική διάσταση που σχετίζεται με την επιβίωση του οπωρώνα, είναι τα μέτρα πυροπροστασίας των ελαιώνων, απομονωμένων ή μιας ευρύτερης έκτασης όμορων ελαιοκαλλιεργειών σε περιοχές που γειτνιάζουν με εύφλεκτη δασική βλάστηση.

Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι ελαιώνες που εφάπτονται ή γειτνιάζουν με πευκοδάση (συνορεύουν με πεύκα) τα οποία ως γνωστό καίγονται με μεγάλη ένταση, με αποτέλεσμα οι ελιές να υφίστανται τις πιο καταστροφικές επιπτώσεις και έχουν καταγραφεί περιπτώσεις όπου έχουν καεί ολοσχερώς.

Κατά μήκος των ορίων πευκοδάσους και ελιάς (περίμετρος ελαιώνων) και μετωπικά κατά των συνηθισμένων ανέμων, συνιστάται η δημιουργία αντιπυρικής ζώνης η οποία μπορεί να παρεμβάλλεται και να αποτελείται από σειρές δενδροφυτεύσεων με ενδημικά δένδρα αντιπυρικής συμπεριφοράς που θα καθυστερούν ή και θα ανακόπτουν την επέκταση της φωτιάς από τα πευκοδάση προς τους ελαιώνες. Τέτοια δένδρα σε μεγάλο αριθμό ειδών και μεγεθών, διατίθενται από τα φυτώριά μας όπως είναι οι χαρουπιές, κουτσουπιές, συκιές, φτελιές, καρυδιές, μουριές και άλλα κυρίως πλατύφυλλα είδη, καθώς και η χρησιμοποίηση συμπαγούς φυτοφράχρτη/ανεμοφράχτη από κυπαρίσσια (Cupressus sempervirens) τα οποία σύμφωνα με μελέτες στην Ισπανία, αποδεικνύονται αποτελεσματικά στην ανακοπή μετάδοσης της φωτιάς.

Επίσης δεν θα πρέπει να παραλείπονται αναγκαίες παρεμβάσεις στην περίμετρο και εντός του οπωρώνα για την προστασία από πυρκαγιά, αποψιλώνοντας το έδαφος από ξερά χόρτα και άγρια βλάστηση εδαφοκάλυψης με διάφορες πόες, νωρίς το καλοκαίρι.

Απώλειες στην Μελισσοκομία & Αποκατάσταση

Παράπλευρα θύματα κάθε πυρκαγιάς είναι και οι μέλισσες μιας περιοχής με σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις (επικονίαση, μέλι, κλπ). Για την επάνοδο της παραγωγής με νέα μελίσσια απαιτείται και η αποκατάσταση της χαμένης χλωρίδας της περιοχής και όχι μόνο της ελιάς ή του πεύκου το οποίο θα μπορούσε να μην έρχεται σε άμεση επαφή με αγροτικές εκμεταλλεύσεις κάθε είδους. Κατά τον επανασχεδιασμό εγκατάστασης ή αποκατάστασης οπωρώνων και όπως ήδη τονίστηκε παραπάνω, με την δημιουργία αντιπυρικών φυτεύσεων, προτείνονται φυτεύσεις από βραδύκαυστα δενδρώδη και θαμνώδη είδη με μελισσοκομική αξία. Τα Φυτώρια Αντεμισάρη προσφέρουν έναν μακρύ κατάλογο από τέτοια είδη τα οποία μπορούν να αποτελέσουν μεγάλη ωφέλεια για το μέλλον των πυρόπληκτων περιοχών.

Υπηρεσίες και Εξοπλισμός

Ο όμιλος Αντεμισάρη γνωρίζοντας τους κινδύνους, και συνεκτιμώντας κατά περίπτωση τον βαθμό καταστροφής που προκαλούν οι δασικές πυρκαγιές στον φυσικό χώρο, στους ελαιώνες και σε κάθε πολυετή και ετήσια καλλιέργεια, διαθέτει την γνώση, παρέχει το σύνολο υπηρεσιών μαζί και τον αναγκαίο εξοπλισμό, όπως φυτικό υλικό, πολλαπλασιαστικό υλικό, αναλώσιμα (σπόροι, φάρμακα, λιπάσματα, κλπ), σύγχρονα αρδευτικά συστήματα, εξαρτήματα ποτίσματος και αυτοματισμούς, εργαλεία και μηχανικό εξοπλισμό, αλλά και εξειδικευμένο προσωπικό που μπορεί να ανταποκριθεί σε κάθε σχέδιο ανάκαμψης δένδρων ελιάς και όχι μόνο.

Διαβάστε επίσης